Jaki podatek od emerytury 2026: ile ZUS potrąca z emerytury

Od emerytury ZUS potrąca dwie rzeczy: 9 procent składki zdrowotnej oraz zaliczkę na podatek dochodowy 12 procent, pomniejszoną o kwotę zmniejszającą 300 zł miesięcznie. Świadczenia do 2500 zł brutto są praktycznie bez podatku, bo mieszczą się w rocznej kwocie wolnej 30 000 zł. Dopiero od nadwyżki ponad ten poziom pojawia się realna zaliczka na PIT, a powyżej 120 000 zł rocznego dochodu wchodzi drugi próg 32 procent.

W praktyce oznacza to, że z najniższej emerytury 1978,49 zł brutto na rękę zostaje 1800,43 zł, bo schodzi tylko składka zdrowotna, a z 3500 zł brutto zostaje 3065 zł netto. Dokładną kwotę dla swojego świadczenia policzysz w kalkulatorze emerytury brutto netto, a poniżej tłumaczymy, skąd biorą się te potrącenia i kto musi złożyć roczny PIT.

Co ZUS potrąca z emerytury

Emerytura rozlicza się prościej niż pensja z etatu, bo nie ma tu składek na ubezpieczenia społeczne. Emeryt ich już nie płaci, więc z kwoty brutto schodzą tylko dwa potrącenia. Pierwsze to składka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 9 procent, pobierana od każdego świadczenia niezależnie od jego wysokości, także od emerytur zwolnionych z podatku. Od 2022 roku składki zdrowotnej nie odlicza się już od podatku, więc obciąża ona emeryta w całości.

Drugie potrącenie to zaliczka na podatek dochodowy. Podstawą jest pełna kwota brutto, zaokrąglona do pełnych złotych. Zaliczkę liczy się jako 12 procent podstawy, a następnie odejmuje kwotę zmniejszającą podatek, czyli 300 zł na miesiąc. Ta ulga sprawia, że niskie emerytury w ogóle nie są opodatkowane, a przy wyższych podatek zaczyna się dopiero od nadwyżki. Jeśli roczny dochód emeryta przekroczy 120 000 zł, nadwyżka wpada w drugi próg i jest opodatkowana stawką 32 procent.

Do jakiej kwoty emerytura jest bez podatku

Emerytura do 2500 zł brutto miesięcznie jest praktycznie zwolniona z podatku. Odpowiada za to kwota wolna 30 000 zł rocznie, którą ZUS rozlicza w dwunastu ratach po 300 zł. Przy świadczeniu 2500 zł brutto zaliczka wychodzi zero (12 procent z 2500 to 300 zł, czyli dokładnie tyle, ile kwota zmniejszająca), więc jedynym potrąceniem zostaje 9 procent składki zdrowotnej. Powyżej 2500 zł brutto podatek pojawia się tylko od tej części świadczenia, która przekracza próg.

Dobrze widać to na kilku typowych kwotach. Netto policzone przy założeniu, że ZUS jest jedynym płatnikiem i stosuje pełną kwotę zmniejszającą.

Czy emeryt musi sam rozliczać PIT

W większości przypadków nie. Jeśli emeryt przez cały rok pobierał tylko świadczenie z ZUS i nie miał innych dochodów, to ZUS sam rozlicza jego podatek i wysyła formularz PIT-40A, czyli gotowe roczne obliczenie. Emeryt nie musi wtedy nic robić, chyba że chce skorzystać z ulg albo rozliczyć się wspólnie z małżonkiem. Wtedy składa własny PIT-37 na podstawie danych z otrzymanego formularza.

Inaczej jest, gdy oprócz emerytury pojawiły się dodatkowe dochody, na przykład z pracy, umowy zlecenia albo najmu. ZUS wysyła wtedy PIT-11A, a emeryt musi samodzielnie złożyć roczne zeznanie i zsumować wszystkie źródła. Trzeba pamiętać, że kwota wolna 30 000 zł przysługuje raz w całym rozliczeniu, więc przy kilku źródłach dochodu roczny PIT może skończyć się dopłatą, mimo że w ciągu roku zaliczki wydawały się niskie.

Osobna sprawa to ulga dla seniora, czyli zwolnienie z PIT do 85 528 zł rocznie. Dotyczy ona jednak wyłącznie osób w wieku emerytalnym, które pracują i mimo prawa do emerytury jej nie pobierają. Sama emerytura tej ulgi nie obejmuje, więc jest opodatkowana normalnie.

Ile zostaje z emerytury na życie

Dla większości emerytów kluczowa jest nie stawka podatku, tylko realna kwota na rękę i to, jak ją zaplanować na cały miesiąc. Warto znać dokładne potrącenia, zwłaszcza jeśli budżet domowy jest napięty. Część osób przy przejściu na emeryturę porządkuje też sprawy majątkowe i na przykład spisuje testament albo darowiznę u notariusza, żeby nie zostawiać rodzinie niejasności. To dobry moment, żeby policzyć, ile faktycznie wpłynie na konto, i dopiero na tej podstawie planować wydatki.

Jeśli wciąż jesteś przed decyzją o odejściu z pracy, sprawdź w kalkulatorze stażu pracy, czy masz zebrane lata potrzebne do minimalnej emerytury, a pracodawca przy przejściu na emeryturę wypłaci Ci też odprawę emerytalno-rentową w wysokości co najmniej jednej pensji. Zanim zdecydujesz, gdzie dopracować ostatnie lata przed emeryturą, przejrzyj też opinie o pracodawcach, bo sposób, w jaki firma traktuje starszych pracowników, bywa bardzo różny.

Najczęstsze pytania

Czy od emerytury płaci się podatek?

Tak, emerytura jest opodatkowana na zasadach ogólnych stawką 12 procent, a powyżej 120 000 zł rocznego dochodu stawką 32 procent. W praktyce jednak świadczenia do 2500 zł brutto miesięcznie są bez podatku, bo mieszczą się w kwocie wolnej 30 000 zł. Od każdej emerytury pobierana jest za to składka zdrowotna 9 procent, niezależnie od jej wysokości.

Ile podatku od emerytury 3000 zł brutto?

Od emerytury 3000 zł brutto zaliczka na podatek wynosi 60 zł miesięcznie, czyli 12 procent z 3000 zł minus 300 zł kwoty zmniejszającej. Do tego dochodzi składka zdrowotna 270 zł, więc na rękę zostaje 2670 zł. Świadczenie przekracza próg 2500 zł, dlatego pojawia się już niewielki podatek.

Jaka jest kwota wolna od podatku dla emeryta w 2026 roku?

Kwota wolna od podatku dla emeryta wynosi 30 000 zł rocznie, tak samo jak dla pozostałych podatników rozliczających się według skali. ZUS stosuje ją na bieżąco, odejmując od miesięcznej zaliczki kwotę zmniejszającą 300 zł. Dzięki temu emerytury do 2500 zł brutto miesięcznie są wolne od PIT.

Czy trzynasta i czternasta emerytura są opodatkowane?

Trzynasta i czternasta emerytura podlegają składce zdrowotnej, a zasady podatkowe zależą od ich wysokości i rozliczenia rocznego. W 2026 roku obie wynoszą po 1978,49 zł brutto. Szczegóły kwot, terminów wypłat i progu przy czternastce opisujemy w tekście o 13 i 14 emeryturze 2026.