Dla pracodawców
System premiowy dla pracowników i regulamin premiowania z kalkulatorem puli premii
System premiowy to trzy liczby i jeden dokument: ile firma wypłaci przy wykonanym planie, za jakie cele i od jakiego progu, oraz regulamin, który to zapisuje. Kalkulator obok liczy premię na osobę, roczną pulę i koszt ze składkami, a potem składa tekst regulaminu premiowania do skopiowania.
Kalkulator systemu premiowego
Wpisz liczbę osób, płacę zasadniczą i cele. Pula, koszt, krzywa wypłaty i regulamin przeliczają się na bieżąco.
Cele, wagi i przewidywane wykonanie
Krzywa wypłaty i Twoje cele
Wynik łączny
Premia na osobę
Pula rocznie
Koszt ze składkami
Do poprawienia przed ogłoszeniem regulaminu
Regulamin premiowania, gotowy tekst
Budżet przed celami
Najpierw kwota, którą firma udźwignie przy wykonanym planie, potem cele. Odwrotna kolejność kończy się pulą, której nikt nie zaplanował.
Próg, cel i sufit
Trzy punkty krzywej decydują, czy premia motywuje przez cały okres, czy tylko w ostatnim tygodniu przed rozliczeniem.
Regulamin i ogłoszenie
Zasady spisane, podane do wiadomości i wchodzące w życie po dwóch tygodniach. Bez tego system premiowy jest obietnicą, a nie składnikiem płacy.
Jak stworzyć system premiowy dla pracowników
Zacznij od budżetu, a nie od celów: ustal, jaki procent wynagrodzeń zasadniczych firma może wypłacić w premiach przy wykonaniu planu. Potem wybierz 2 do 4 mierzalnych celów z wagami, ustal próg wejścia, cel i sufit wypłaty, okres rozliczenia i termin wypłaty. Całość zapisz w regulaminie premiowania albo w regulaminie wynagradzania.
W firmach do kilkuset osób najczęściej działa premia docelowa 10 do 20 procent płacy zasadniczej za kwartał. Miesięczna premia sprawdza się w sprzedaży i na produkcji, gdzie wynik widać od razu. Premia roczna pasuje do stanowisk, na których efekt pracy dojrzewa dłużej, ale jako jedyna forma słabo motywuje: pracownik w lutym nie myśli o grudniowej wypłacie. Cele wybieraj tak, żeby dane do ich rozliczenia pochodziły z systemu, do którego pracownik nie wpisuje wyniku sam.
Premia regulaminowa czy uznaniowa w systemie premiowym
Kodeks pracy zna dwie rzeczy: składnik wynagrodzenia ustalony w regulaminie (art. 78 § 2) i nagrodę za wzorowe wypełnianie obowiązków (art. 105). Wybór między nimi przesądza, czy firma może w słabym kwartale powiedzieć „w tym okresie nie wypłacamy”. Kosztuje tyle samo, bo obie są oskładkowane i opodatkowane jak płaca.
Premia regulaminowa
- Warunki znane z góry, więc po ich spełnieniu premia jest należna i można jej dochodzić.
- Kandydat dostaje pełną kwotę wynagrodzenia z premią, co pomaga w rekrutacji.
- Zmiana na niekorzyść wymaga zmiany regulaminu i wypowiedzeń zmieniających (art. 241(13) § 2 przez art. 77(2) § 5).
Nagroda uznaniowa
- Decyzja i kwota zależą od pracodawcy, pula ustalana po okresie.
- Przestaje być uznaniowa, gdy regulamin opisze mierzalny próg i kwotę. Liczy się treść, nie nazwa.
- Główne ryzyko to zarzut nierównego traktowania, gdy nikt nie zna kryteriów (art. 18(3c) KP).
Szczegółowe porównanie obu wariantów, z przykładami zapisów, jest w tekście premia regulaminowa a uznaniowa. Jeśli cel premii ma wynikać z oceny przełożonego, kryteria i skalę spisz w arkuszu oceny okresowej pracownika, a regulamin premiowania niech do niego odsyła.
Ile kosztuje system premiowy, trzy przykłady
Wszystkie kwoty przy wykonaniu celów na 100 procent, z narzutem składek pracodawcy około 20,48 procent (emerytalna 9,76, rentowa 6,50, wypadkowa typowo 1,67, Fundusz Pracy z Funduszem Solidarnościowym 2,45 i FGŚP 0,10). Ten sam narzut stosuje nasz kalkulator kosztu pracodawcy.
Sklep, 12 osób
Płaca 5 200 zł, premia miesięczna 10 proc.
520 zł
premia na osobę za okres
90 200 zł rocznie z kosztami pracodawcy
Produkcja, 40 osób
Płaca 6 000 zł, premia kwartalna 15 proc.
2 700 zł
premia na osobę za okres
520 500 zł rocznie z kosztami pracodawcy
Biuro B2B, 25 osób
Płaca 9 000 zł, premia roczna 12 proc.
12 960 zł
premia na osobę za okres
390 400 zł rocznie z kosztami pracodawcy
Środkowy przykład pokazuje, dlaczego budżet idzie przed celami: 15 procent premii kwartalnej przy 40 osobach to ponad 520 tysięcy złotych rocznie, a przy sufitach 150 procent w dobrym roku około 780 tysięcy. Zanim ustalisz stawki, sprawdź, gdzie wypadają płace zasadnicze względem rynku w kalkulatorze wartościowania stanowisk i siatki płac, bo premia nie naprawi zaniżonej płacy podstawowej.
Regulamin premiowania, co musi zawierać
Kodeks pracy nie ma listy obowiązkowych punktów regulaminu premiowania. Poniższe elementy wynikają z tego, o co najczęściej toczą się spory przed sądem pracy, i z przepisów, które stosuje się do regulaminu wynagradzania.
| Element | Co wpisać | Co się dzieje bez niego |
|---|---|---|
| Okres rozliczeniowy | miesiąc, kwartał albo rok kalendarzowy | spór o to, za jaki okres premia jest należna |
| Premia docelowa i pułap | procent płacy zasadniczej „do” określonej wysokości | tylko zero albo całość, bez wypłaty za częściowe wykonanie |
| Cele i wagi | 2 do 4 celów, wagi sumujące się do 100, źródło danych | pracownik nie wie, za co dostał mniej |
| Próg i sufit | od jakiego wykonania premia rośnie i gdzie przestaje | premia za wynik 60 procent albo nieograniczony koszt w dobrym roku |
| Nieobecności | obniżenie proporcjonalne do czasu nieobecności | pełna premia mimo miesiąca zwolnienia, a przy tym inny sposób liczenia podstawy zasiłku (art. 41 i 42 ustawy zasiłkowej) |
| Termin wypłaty | z wynagrodzeniem za miesiąc po zakończeniu okresu | niejasna wymagalność i odsetki od daty, którą ustali sąd |
| Tryb i wejście w życie | uzgodnienie ze związkiem, jeśli działa, i dwa tygodnie od podania do wiadomości | regulamin nie wiąże, bo nie wszedł w życie (art. 77(2) § 4 i § 6 KP) |
Regulamin premiowania może być osobnym dokumentem albo częścią regulaminu wynagradzania, bo ten może określać także inne świadczenia związane z pracą (art. 77(2) § 2). Przy 50 pracownikach regulamin wynagradzania jest obowiązkowy, a jego szkielet złożysz w generatorze regulaminu wynagradzania.
System premiowy w opiniach o pracodawcy
O systemie motywacyjnym firmy kandydat najczęściej dowiaduje się nie z ogłoszenia, tylko z opinii byłych pracowników. Trzy zdania wracają w nich stale: „premie dostają ulubieńcy”, „premię obcięli bez słowa, bo był słaby kwartał” i „na rozmowie obiecali premię, której nigdy nie widziałem”. Każde z nich to brak spisanych kryteriów albo regulamin, którego nikt nie pokazał.
Profil pracodawcy w Worked pozwala pokazać zasady premii obok tych wpisów: próg, cel, sufit i termin wypłaty w jednym akapicie. Pod zarzutem o uznaniowość odpowiadasz rzeczowo, a szablony takich odpowiedzi są na stronie odpowiedzi na negatywne opinie.
Przykład typowego zarzutu: „Premia niby jest, ale nikt nie wie, od czego zależy.”
Odpowiedź pracodawcy
„Od stycznia premia kwartalna wynosi do 15 proc. płacy zasadniczej. Połowa zależy od planu zespołu, 30 proc. od terminowości, 20 proc. od oceny według arkusza, który każdy dostaje na początku kwartału.”
Najczęstsze pytania o system premiowy
Jak stworzyć system premiowy dla pracowników
Zacznij od budżetu, a nie od celów: ustal, jaki procent wynagrodzeń zasadniczych firma może wypłacić w premiach przy wykonaniu planu. Potem wybierz 2 do 4 mierzalnych celów z wagami, ustal próg wejścia, cel i sufit wypłaty, okres rozliczenia i termin wypłaty. Całość zapisz w regulaminie premiowania albo w regulaminie wynagradzania.
Czy premia musi być w regulaminie
Premia jako składnik wynagrodzenia jest ustalana w układzie zbiorowym, regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę (art. 78 § 2 i art. 77(2) KP). Pracodawca od 50 pracowników bez układu zbiorowego musi mieć regulamin wynagradzania. Mniejsza firma może zapisać zasady premii w umowach, ale osobny regulamin daje jedne reguły dla wszystkich.
Czy pracodawca może nie wypłacić premii
Premii regulaminowej nie może wstrzymać, jeśli pracownik spełnił opisane warunki: wtedy świadczenie jest należne i można go dochodzić w sądzie pracy. Swobodę daje tylko nagroda uznaniowa z art. 105 KP, bez z góry opisanych progów. Zmiana zasad na przyszłość na niekorzyść wymaga zmiany regulaminu i wypowiedzeń zmieniających.
Jak obliczyć premię dla pracownika
Mnożysz wynagrodzenie zasadnicze za okres przez premię docelową w procentach, a wynik przez stopień wykonania celów przeliczony krzywą wypłaty. Przy płacy 6500 zł, premii kwartalnej 15 procent i wykonaniu celów na 100 procent premia wynosi 2925 zł brutto, a z narzutem składek pracodawcy około 3524 zł.
Czy premia przysługuje za okres choroby
Decyduje regulamin. Jeśli przewiduje proporcjonalne obniżenie premii za czas zwolnienia lekarskiego, premia wchodzi do podstawy zasiłku chorobowego (art. 42 ustawy zasiłkowej). Jeśli pracownik zachowuje premię mimo choroby, nie wlicza się jej do podstawy (art. 41). Brak zapisu oznacza zwykle spór, więc warto go dodać.
Ile kosztuje pracodawcę premia 1000 zł brutto
Około 1205 zł. Premia jest oskładkowana jak wynagrodzenie, więc do kwoty brutto dochodzi narzut pracodawcy: emerytalna 9,76 procent, rentowa 6,50, wypadkowa typowo 1,67, Fundusz Pracy z Funduszem Solidarnościowym 2,45 i FGŚP 0,10, razem około 20,48 procent. Premia regulaminowa i nagroda uznaniowa kosztują tyle samo.
Pokaż zasady premii tam, gdzie kandydaci czytają opinie
Regulamin w teczce kadr nie zmienia tego, co kandydat przeczyta o firmie. Profil pracodawcy w Worked stawia widełki i zasady premii obok opinii pracowników, daje prawo do odpowiedzi pod każdym wpisem i powiadamia o nowych.